HISTORIA KLASZTORU PAULINÓW W MOCHOWIE

Klasztor paulinów w Mochowie–Paulinach k/Głogówka na Śląsku Opolskim został utworzony aktem fundacyjnym księcia Władysława Opolczyka z dn. 20 stycznia 1388 r. Poprzez osobę fundatora związany został z dziejami Jasnej Góry i zakonu paulinów. Po Jasnej Górze klasztor w Mochowie–Paulinach stał się drugą fundacją księcia Władysława. Wspomniany wyżej dokument fundacyjny oznajmia wolę Księcia założenia klasztoru i kościoła pod wezwaniem Św. Trójcy i przekazanie na ten cel Zakonowi Paulinów równiny nad rzeką Osłobogą, przy mieście Głównym Głogowie, jak wówczas nazywano Głogówek. Historia klasztoru jest więc związana z historią Głogówka. Miejsce przeznaczone na klasztor i kościół w dokumencie Księcia nazwane zostało Łąką Maryi Panny. Już w XIII w. stała tu drewniana kaplica. Książę Fundator sprowadził z węgierskiego klasztoru w Rostrze dwunastu ojców i braci paulinów, którzy stworzyli pierwszą wspólnotę zakonną. Z Jasnej Góry została przekazana klasztorowi pierwsza kopia Obrazu Jasnogórskiego, którą umieszczono w kościele św. Trójcy. Kościół stał się miejscem szczególnej modlitwy, nie tylko zakonników, ale i wiernych, którzy przybywali tutaj i doznawali cudownej opieki Bogarodzicy. Łaski i cuda, jakich doznawali wierni przed obrazem Matki Bożej w Mochowie opisał paulin Stanisław Wesołowski.

Książę Władysław Opolczyk - związek klasztorów paulińskich na Jasnej Górze i w Mochowie

Klasztor paulinów w Mochowie-Paulinach w pobliżu Głogówka na Śląsku jest związany z Jasną Górą i jej dziejami, zwłaszcza poprzez osobę Fundatora - księcia Władysława Opolczyka. Ten związek mocno podkreślił sam Ojciec św. Jan Paweł II podczas drugiej swojej pielgrzymki i zarazem podróży apostolskiej do Ojczyzny, odbytej w dniach 16-23 czerwca 1983 r. z okazji przede wszystkim jubileuszu 600-lecia Jasnej Góry. Droga papieskiego pielgrzymowania prowadziła również „jasnogórskim szlakiem" poprzez Piastowski Śląsk. Przybywając bowiem na Górę św. Anny w dniu 21 czerwca 1983 r. Ojciec św. powiedział:

„...przybywamy na Opolszczyznę., ażeby zatrzymać się na ziemi tego Piasta, z którego imieniem związana jest fundacja Jasnej Góry i darowizna jasnogórskiego Obrazu z lat 1382-84. Jest to Władysław II, książę, opolski, zwany powszechnie Opolczykiem, postać znana zwłaszcza z czasów panowania Ludwika Węgierskiego, po którym - jak wiadomo - tron polski w Krakowie odziedziczyła jego córka, królowa Jadwiga. Sam Władysław z rodziny śląskich Piastów, dokonał swojego żywota w Opolu. Tutaj też spoczywa w podziemiach kościoła franciszkańskiego. Na grobowcu jego czytamy następujący napis: ''W roku Jubileuszu 600-lecia Jasnej Góry - jej Fundatorowi, księciu opolskiemu Władysławowi II''. Nie wyczerpuje to jeszcze bezpośrednich związków ziemi opolskiej z Obrazem Jasnogórskim. W latach najazdu szwedzkiego, podczas potopu w 1655 roku, Śląsk Opolski otoczył swoją opieką Cudowny Obraz i dał mu bezpieczne schronienie w Paulinach, w miejscowości położonej w parafii Mochów koło Głogówka. W ten sposób dzisiejsza stacja na ziemi opolskiej wpisuje się w papieską pielgrzymkę Jasnogórskiego Jubileuszu"...

W przytoczonym tekście papieskim uwidocznione są zasadnicze związki obu klasztorów poprzez tego samego fundatora, jak i Jasnogórski Obraz. Wreszcie, oba klasztory łączą paulini - synowie św. Pawła Pierwszego Pustelnika.

Geneza klasztoru paulinów na Łące Maryi Panny k/Głogówka

„Łąka Maryi Panny”

Miejsce przeznaczone na klasztor jest nazwane „Łąką Maryi Panny" Już w XIII wieku zbudowano w tym zakątku, wśród podmokłości dna rzeki Osobłogi, drewnianą kaplicę. „Łąka Maryi" była przed wiekami wysepką wśród rozlewisk Osobłogi. Nie wiadomo, kto i kiedy wzniósł tutaj drewnianą kaplicę i pod jakim wezwaniem, tak jak nie wiadomo - skąd wzięła się nazwa „Łąka Maryi Panny". Nie ulega jednak wątpliwości, że miejsce to z jakichś racji było wyjątkowo poświęcone Bogarodzicy Najświętszej Maryi Pannie. Gdy w 1241 r. Tatarzy napadli na Głogówek, Mochów i inne pobliskie osady, nie mogli się jednak dostać do wspomnianego kościółka, z powodu otaczających go podmokłości.

Władysław II Opolczyk - fundator klasztoru paulinów

Założenie klasztoru zwane „fundacją" należy do wydarzeń znaczących, a niekiedy nawet do wiekopomnych faktów, które się opisuje i uroczyście wspomina. Dekret fundacyjny księcia Władysława Opolskiego ukazuje prawdę historyczną o początkach klasztoru paulinów w Mochowie oraz wymienia zasadnicze motywy fundacji. Książe Władysław (1330-1401), poprzez swoją matkę Elżbietę był spokrewniony z królem Ludwikiem Węgierskim. Prawdopodobnie w latach 1354-1359 kształcił się w specjalnej szkole dla książąt, prowadzonej przez paulinów przy klasztorze Marianosztra na Węgrzech. Już od 1359 r. Książę przebywał na dworze króla Ludwika i z biegiem czasu stał się jego „prawą ręką”, załatwiając różne sprawy państwowe i polityczne, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne. Król wdzięczny Opolczykowi za zjednywanie mu zwolenników obdarzał go coraz większym zaufaniem, nadając mu jednocześnie obszerne terytorium lenne.

W okresie od grudnia 1377 do września 1378 r. książę Władysław faktycznie sprawował rządy namiestnicze w Polsce, chociaż formalnie regentką była królowa Elżbieta, matka króla Ludwika Węgierskiego. Pod naciskiem szlachty Opolczyk musiał jednak wycofać się z działalności politycznej. W świetle tych danych z życia Księcia łatwiej można zrozumieć jego życzliwość dla węgierskiego Zakonu św. Pawła Pierwszego Pustelnika i nadzieję, jaką mógł wiązać z nowymi fundacjami klasztorów na Jasnej Górze w Częstochowie, w Mochowie koło Głogówka na Śląsku, a później jeszcze w Wieluniu.

Fundacja klasztoru paulinów na „Łące Maryi Panny”

Historia klasztoru Jakie były motywy fundacji księcia Władysława? Odpowiedzi na to pytanie trzeba szukać w samych aktach fundacyjnych. Można w nich odnaleźć szczególny motyw religijny: zbawienie duszy własnej, swoich przodków, jak również pomnożenie czci Najświętszej Maryi Panny. Z aktu fundacyjnego z dn. 20 stycznia 1388 r., dotyczącym założenia klasztoru pod wezwaniem św. Trójcy, dowiadujemy się, że książe Władysław Opolczyk oddaje paulinom równinę nad rzeką Osobłogą przy mieście Głównym Głogowie i nadto ten nowy klasztor uposaża różnymi dobrami. Nakłada jednak „obowiązek odprawiania w klasztorze codziennie - w dni zwykłe i świąteczne - jednej Mszy św. o Najświętszej Maryi Pannie, a w niedzielę o św. Trójcy - za zbawienie duszy swojej i swoich przodków". Jak z powyższego wynika, historia mochowskiego klasztoru ściśle wiąże się z historią Głogówka, nazwanego w dokumencie fundacyjnym Górnym Głogowem (Por. Ks. dr Jan Fijałek, Zbiór dokumentów Zakonu OO. Paulinów w Polsce, Kraków 1938, s. 53-60). Książę Opolczyk przekazując paulinom swoje posiadłości równocześnie polecił rozebrać starą drewnianą kaplicę i na jej miejscu wznieść nowy kościół i klasztor. Dwunastu ojców i braci paulinów, przybyłych z Węgier z klasztoru w Rostrze, założyło w nowym klasztorze pierwszą wspólnotę. O kontaktach tej wspólnoty z Jasną Górą świadczy fakt, że między innymi, wykonaną pierwszą kopię Obrazu Jasnogórskiego umieszczono w kościele św. Trójcy w Mochowie. W niedługim czasie, z racji ożywionego kultu maryjnego, wezwanie kościoła w Mochowie poszerzono i odtąd świątynia paulińska poświęcona była św. Trójcy i Najświętszej Maryi Pannie. Z biegiem lat kościół ten stawał się miejscem szczególnej modlitwy nie tylko zakonników, ale i wiernych, którzy tutaj przybywali i doznawali cudownej opieki Bogarodzicy.

Najazd husytów na klasztor

Na początku XV wieku nastał na Ślasku czas wojen i zamętu. Na klasztor pauliński przyszły trudne chwile. W dniu 13 marca 1428 r., pod wodzą Jana Cimburga, nadciągnęli z południa husyci. Paulini nie opuścili klasztoru i nie schronili się w obwarowaniach Głogówka. Husyci wieś ograbili, klasztor spalili a zakładników wymordowali. Tradycja podaje, że w zgliszczach kościoła znaleziono nienaruszony Obraz Matki Bożej, wspomnianą wyżej pierwszą kopię Jasnogórskiego Obrazu. Według przyjętej powszechnie opinii ta pierwsza kopia Cudownego Obrazu znajduje się obecnie w kościele w Wierzchu (ta opinia nie znalazła jak dotąd ostatecznego potwierdzenia, z braku koniecznych badań naukowych konserwatorów i historyków sztuki).

Wiek XVI – odbudowa klasztoru, reformacja (czytaj całość)

Wiek XVII - do najazdu szwedzkiego na Polskę (czytaj całość)

Druga połowa XVII w. – do kasaty klasztoru w 1813 r. (czytaj całość)

Okres od kasaty zakonu do powrotu paulinów. 1813-1972. (czytaj całość)

Okres od powrotu Paulinów do Mochowa w 1972 r. (czytaj całość)